Δημοσιεύσεις / Ενημερωτικά σημειώματα

Οι επιπτώσεις μεταβολών του ΦΠΑ στην Ελλάδα: Οικονομία, Κοινωνία, Επιχειρήσεις

Τρίτη, 21 Ιουλίου 2026

Το Ενημερωτικό Σημείωμα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ αναλύει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ΦΠΑ που διαμορφώνουν οι Οδηγίες (ΕΕ) 2020/285 και (ΕΕ) 2022/542, οι οποίες διευρύνουν ουσιωδώς τη διακριτική ευχέρεια των κρατών-μελών στον σχεδιασμό της πολιτικής ΦΠΑ.

Η Οδηγία 2020/285 αναδιαμορφώνει το ειδικό καθεστώς απαλλαγής των μικρών επιχειρήσεων, υπηρετώντας τρεις στόχους: μείωση του κόστους συμμόρφωσης, ενίσχυση της φορολογικής ουδετερότητας και του θεμιτού ανταγωνισμού, και διευκόλυνση της διασυνοριακής δραστηριότητας των ΜμΕ. Επιτρέπει εθνικό όριο απαλλαγής έως 85.000 ευρώ και εισάγει ως κεντρική καινοτομία τη διασυνοριακή απαλλαγή με ενωσιακό όριο 100.000 ευρώ, ώστε η απαλλαγή να ισχύει και εκτός του κράτους εγκατάστασης. Η Ελλάδα (Ν. 5144/2024) δεν αξιοποίησε το εύρος των δυνατοτήτων: διατήρησε το όριο στις 10.000 ευρώ, χωρίς διασυνοριακή διάσταση, διατηρώντας ένα από τα πλέον περιοριστικά καθεστώτα στην ΕΕ.

Η Οδηγία 2022/542 επιτρέπει έως δύο μειωμένους συντελεστές (όχι κάτω του 5%), έναν υπερμειωμένο και έναν μηδενικό, για αγαθά βασικής ανάγκης, πράσινες τεχνολογίες και ψηφιακές υπηρεσίες, συνδέοντας τον ΦΠΑ με την πράσινη μετάβαση και την κοινωνική συνοχή. Η Ελλάδα την αξιοποίησε επιλεκτικά, προτάσσοντας τη φορολογική σταθερότητα.

Η μελέτη αναδεικνύει ότι τα δύο εργαλεία δεν είναι ισοδύναμα: η απαλλαγή στηρίζει τη βιωσιμότητα των πολύ μικρών επιχειρήσεων, ενώ οι συντελεστές αποτελούν μέσο ευρύτερης οικονομικής πολιτικής. Η αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών δυνατοτήτων —με αύξηση του ορίου απαλλαγής και στοχευμένη χρήση των συντελεστών— αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη στήριξη των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, την ανακούφιση των καταναλωτών και την ευθυγράμμιση της χώρας με τις ευρωπαϊκές πρακτικές.